Raport z obozu kultury 2.0 – MediaLab Chrzelice 2010

Na Obóz Kultury 2.0 składały się:

Warsztat Pure Data

Warsztat wprowadził uczestników w dwa nawzajem przenikające się światy.

Pierwszy z nich to PureData – środowisko umożliwiające kreowanie muzycznych i wizualnych struktur poprzez zestawianie ze sobą komponentów realizujących rozmaite zadania (np. odtwarzanie próbek audio, generowanie zdarzeń MIDI, wyświetlanie i procesowanie obrazu, czy komunikacja sieciowa) i łączenie ich za pomocą wirtualnych “kabli”. PureData (PD) bazuje na tzw. paradygmacie obiektowym. Rozwija on znaną w świecie elektronicznej muzyki ideę syntezatora modularnego, który nie posiada ściśle określonej ścieżki sygnałowej. Stanowi raczej zbiór modułów (takich jak filtry, generatory, wzmacniacze, itp.), które mogą być zestawiane i łączone w zależności od wymagań.

Druga część warsztatów poświęcona była zagadnieniom dotyczącym strategii interaktywnych na potrzeby performance’ów i sceny oraz strategii generatywnych, bazujących na ewoluujących i częściowo samodzielnych algorytmach zaprojektowanych przez twórcę. Zagadnienia te dotyczą w równej mierze twórców eksperymentujących w obszarze sztuk medialnych i muzyki współczesnej, artystów poruszających się na obrzeżach kultury popularnej.

Korzystając z możliwości PD uczestnicy warsztatów zostali zaznajomieni zarówno z samą ideą wykorzystania tego rodzaju środowisk, jak i niektórymi podstawowymi technikami i metodami pracy. Po części teoretyczno-wprowadzającej, uczestnicy warsztatów pracowali nad indywidualnymi projektami.

W warsztacie uczestniczyło 11 osób, łącznie przeprowadziono 24 godz. warsztatu.

Prowadzący: Paweł Janicki – niezależny twórca medialny i producent operujący w domenie muzyki generatywnej, estetyki microsound i kompozycji algorytmicznej. Tworzy audiowizualne systemy interaktywne, instalacje i performances. Pracuje z autorskimi, systematycznie rozwijanym narzędziami programowymi i interfejsami.
Paweł jest związany z Centrum Sztuki WRO, gdzie kieruje Laboratorium WRO. Jego aktywności są skoncentrowane na aplikacjach sieciowych i dźwiękowych oraz systemach sensorycznych (m.in. Interaktywny Plac Zabaw). Współzałożyciel i długoletni członek eksplorującego estetykę lo-fi kolektywu Gameboyzz Orchestra Project.

Asystentką Pawła Janicikego podczas warsztatu była Anna Ejsmont.

Warsztat Arduino

W ramach warsztatu Arduino, który poprowadzili Daniel Soltis i Ezekiel Alexander ze studia Tinker London, miłośnicy “zaskakujących interfejsów”, uczestnicy budowali interaktywne urządzenia według własnych projektów. Arduino realizuje bowiem ideę “zrób to sam” w wersji 2.0 – ta elastyczna, otwarta platforma do budowy tanich urządzeń elektronicznych pozwala łączyć świat atomów ze światem bitów, czyli to, co fizyczne, ze światem oprogramowania (związanym z tym ideom Daniel Soltis poświęcił osobny wykład dla wszystkich uczestników MediaLabu). Było więc lutowanie, obróbka drewna, cięcie i klejenie, a równocześnie pisanie i edycja kodu.

Możliwości programowalnych mikrokontrolerów Arduino są potencjalnie nieograniczone – jedyną barierą jest dla nich wyobraźnia uczestników MediaLabu Chrzelice. W trakcie zajęć Arduino pod okiem Daniela i Ezekiela pracowały osoby o bardzo różnych doświadczeniach – programiści, elektronicy, ale też np. poszukujący narzędzi do realizacji swoich pomysłów muzycy.

W warsztacie uczestniczyło 9 osób, łącznie przeprowadziono 24 godz. warsztatu.

Prowadzący: Daniel Soltis pracuje na stanowisku senior interaction designer w londyńskim studio projektowym Tinker (www.tinkerlondon.com). Interesuje się fizycznymi interfejsami działającymi w skali ludzkiej, społecznymi aspektami zabawy i gier, oraz ostrymi krawędziami, na których styka się inżynieria, projektowanie i sztuka. Daniel studiował physical computing i projektowanie gier w Interactive Telecommunications Program na New York University (itp.nyu.edu). W poprzednim życiu odbył szereg przygód z matematyką, fizyką, nauczaniem, redakcją i tekstami medycznymi.
Daniel uczył Arduino, Processing i szybkiego prototypowania w takich instytucjach jak Thinking Digital, CIID, V&A, czy dConstruct; opowiadał również o grach i hardware w trakcie takich wydarzeń jak SXSW, SIGGRAPH Video Game Symposium, Playful, oraz Open Hardware Camp.

Asystentem Daniela podczas warsztatu był Ezekiel Alexander z Tinker London.

Warsztat Fluxus

Fluxus to otwarte środowisko tworzenia grafiki 3D, muzyki i gier, oparte na języku programowania Scheme. Ze względu na swoją filozofię – nastawienie na natychmiastowy rezultat wpisywanych poleceń: pod kodem pojawiają się od razu efekty, które generuje – jest szczególnie predestynowany do tworzenia wizualizacji na żywo. Wpisuje się więc w nurt sprowadzający pracę z kodem do tego samego poziomu, co sztuki performatywne, jak muzyka czy taniec. Podobnie jak w wypadku projektów, z którymi pracowali uczestnicy innych warsztatów MediaLabu Chrzelice, Fluxus zamazuje więc granice pomiędzy tym, co wirtualne i fizyczne.

Uczestnicy tego warsztatu nauczyli się tworzyć skrypty do kreowania animacji 3D i przyswoili podstawy kodowania na żywo – na tyle skutecznie, że jeden z uczestników warsztatu, Michał Szota, podczas imprezy kończącej MediaLab tworzył wizualizacje do muzyki na żywo z wykorzystaniem kodu przygotowanego podczas warsztatu.

Warsztaty poświęcone pracy z Fluxusem prowadził jego współtwórca – Gabor Papp – oraz Melinda Sipos z medialabu Kitchen Budapest.

W warsztacie uczestniczyło 14 osób, łącznie przeprowadziono 24 godz. warsztatu.

Prowadzący: Gabor Papp – jego głównym polem zainteresowań jest styk sztuki i technologii, gdzie bada kulturowe i estetyczne oddziaływanie oprogramowania. Wykorzystuje technologię – własne fragmenty kodu – w performansach na żywo. Gabor jest członkiem kilku projektów typu open source, takich jak środowisko do kodowania na żywo Fluxus, edytor animacji na żywo
Animata oraz system wtyczek z efektami wideo w czasie rzeczywistym Freeframe.
Obecnie Gabor pracuje w Kitchen Budapest Media Lab, gdzie tworzy instalacje z wykorzystaniem nowych mediów.
http://mndl.hu/
Melinda Sipos jest artystką i projektantką interakcji, mieszkającą w Budapeszcie. Obecnie pełni funkcję dyrektora programowego w Kitchen Budapest. Studiowała projektowanie szkła w Moholy-Nagy University of Art and Design, następnie ukończyła podyplomowy kurs New Media Design w École Nationale Superieure de Création Industrielle (Paryż). Jako dyrektor programowy KIBU zajmuje się wspieraniem środowiska współpracy poprzez kierowanie procesem interdyscyplinarnych działań oraz budowanie inspirującej i twórczej atmosfery.

Kitchen Budapest to laboratorium nowych mediów działające od czerwca 2007 roku. Skupia młodych badaczy zainteresowanych konwergencją komunikacji mobilnej, społeczności online i przestrzeni miejskiej, chcących tworzyć eksperymentalne projekty w interdyscyplinarnych zespołach.

Warsztat digitalizacji lokalnego dziedzictwa

Celem warsztatu było przećwiczenie w praktyce koncepcji digitalizacji oddolnej – zakładającej, że działania digitalizacyjne mogą podejmować nie tylko eksperci, bibliotekarze czy archiwiści – ale także amatorzy. Uczestnicy warsztatu digitalizacyjnego zastanawiali się, jak można zdigitalizować lokalne dziedzictwo w sposób oddolny i partycypacyjny, oraz jak prezentować zebrane zbiory z wykorzystaniem mediów cyfrowych. Zwieńczeniem tych rozważań był “sprint digitalizacyjny” – w ramach którego przez dwa dni zbierano (posiłkując się adresowanym do mieszkańców Chrzelic konkursem) materiały dotyczące Chrzelic i okolic: skany zdjęć, dokumenty i pamiątki, nagrania historii mówionej, czy zdjęcia zabytków.

Podczas warsztatu powstała też – w oparciu o zapisy GPS zebrane przez uczestników jeżdżących po okolicy na rowerach oraz zdjęcia lotnicze, zrobione z udziałem “latawca digitalizacyjnego” – mapa okolic Chrzelic, która także posłuży do prezentacji dziedzictwa wsi. Warsztat oparty został o koncepcję historii ratunkowej – zakładającej, że digitalizacja dziedzictwa ma służyć przede wszystkim lokalnej wspólnocie, dla której jest ono najważniejsze. Warsztat poprowadzili Maciej Rynarzewski, Alek Tarkowski oraz Marcin Wilkowski. Warsztat skanowania zasobów poprowadził Remigiusz Lis wraz ze współpracownikami ze Społecznej Pracowni Digitalizacji przy Bibliotece Śląskiej w Katowicach. Ćwiczenia z tworzenia map poprowadził Andrzej Zaborowski.

W warsztacie uczestniczyło 16 osób, łącznie przeprowadziono 24 godz. warsztatu.

Prowadzący: Alek Tarkowski- socjolog mediów cyfrowych. Założyciel Centrum Cyfrowego, członek Zespołu Doradców Strategicznych Premiera, koordynator projektu Creative Commons Polska. Interesuje się stykiem kultury, technologii i systemu własności intelektualnej oraz otwartymi modelami produkcji i dystrybucji kultury i wiedzy. Współautor projektu „Kultura 2.0” i bloga o tym samym tytule. Wspólnie z Mirkiem Filiciakiem publikują też w “Dwutygodniku” http://kultura20.blog.polityka.pl.
Maciej Rynarzewski – absolwent Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie na kierunku Historia, po studiach rozpoczął pracę w Oddziale Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej UWM, gdzie zajmuje się digitalizacją zbiorów. Obecnie kontynuuje naukę na studiach doktoranckich na UWM. Zainteresowania naukowe obejmują metodologię historii, perspektywy badań lokalnych (ze szczególnym uwzględnieniem dokonań anglosaskiej local history ) oraz praktyczne zastosowania digital history w badaniach historycznych i edukacji.

Marcin Wilkowski- autor projektu Historia i Media (historiaimedia.org), absolwent Instytutu Historii na Uniwersytecie Gdańskim, koordynator projektów internetowych Ośrodka KARTA, uczestnik Interdyscyplinarnego Programu Doktorskiego Collegium Civitas.

Rozmowy przy śniadaniu i inne wydarzenia towarzyszące Obozowi

Oprócz wykładów stanowiących część warsztatów, zorganizowaliśmy cztery prelekcje dla wszystkich uczestników obozu – uznając, że wprowadzenie szerszego kontekstu dla późniejszych, bezpośrednich działań warsztatowych jest niezbędne, aby myśleć o MediaLabie z jednej strony jako o czymś więcej niż tylko sumie konkretnych elementów, z drugiej – żeby pokazać obóz jako pewien proces uczenia się i wspólnego działania, który chcemy kontynuować także w przyszłości.

MediaLab zainaugurowało wprowadzenie Mirka Filiciaka i Alka Tarkowskiego na temat idei przepracowywania modeli funkcjonowania instytucji kultury. Te tradycyjne często nie spełniają wymogów współczesności, nowych wciąż brak. Rozmawialiśmy o nowych modelach instytucji twórczych, w tym przede wszystkim o medialabach – wskazując na różne warianty ich funkcjonowania na świecie i zastanawiając się, na ile możliwe jest przeszczepienie różnych modeli na grunt polski.

Później Daniel Soltis opowiadał o idei łączenia “świata z atomów” ze “światem z bitów” za pomocą platformy Arduino. O ile bowiem jeszcze niedawno wydawało się, że cyfryzacja “unieważnia” coraz więcej aspektów fizycznego świata, dziś jesteśmy świadkami swoistego renesansu fizyczności, ale też majsterkowania (ruch “makers”). Daniel przekonywał uczestników, że “dłubanie w kodzie” nie musi być antytezą “dłubania w drewnie i metalu” – na ile skutecznie, pokazały efekty warsztatu Arduino. Dzięki temu wystąpieniu uczestnicy MediaLabu mieli okazję poznać kolejny kontekst funkcjonowania tego typu instytucji, łączących – jak się okazało – różne światy, także w wymiarze informacyjnym i fizycznym.

Klamrą spajającą pierwszy wykład z podsumowaniem obozu był wykład Melindy Sipos z medialabu Kitchen Budapest, która opowiadała o pracach węgierskiego ośrodka i dzieliła się doświadczeniami z kontaktów z innymi światowymi medialabami. Jak wskazały późniejsze rozmowy, wykład Melindy dla wielu uczestników obozu był ważnym impulsem do myślenia o formalizacji kolejnych działań medialabowych w Polsce.

Uczestnicy MediaLabu wysłuchali też wystąpienia Eryka Murlowskiego na temat historii Chrzelic – było ono szczególnie przydatne dla uczestników warsztatu digitalizacyjnego, ale umożliwiło też pozostałym osobom lepsze poznanie lokalnego kontekstu funkcjonowania MediaLabu.

Eryk Murlowski- historyk – amator oraz społeczny opiekun zabytków (od 2005 roku), odznaczony przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Złotą Odznaką „Za opiekę nad zabytkami”. Autor stu kilkudziesięciu artykułów z zakresu historii regionalnej (ziemia prudnicka), genealogii, historii sztuk walki (Jujutsu) w Japonii i monocyklingu. Autor monografii „Chrzelice 1306-2006”. Pomysłodawca i współorganizator obchodów 700-lecia Chrzelic oraz Dni Chrzelic. Laureat Wojewódzkiego Plebiscytu Trenera i Wychowawcy Młodzieży. Pionier monocyklingu w Polsce (1970) prowadzący od 1978 r. pierwszą i najstarszą sekcję monocyklistów w Polsce (powstała w 1973 roku). Organizator siedmiu Ogólnopolskich Zlotów Monocyklistów oraz współorganizator Międzynarodowego Festiwalu JEDNO KOŁO Chrzelice 2010. Jego hobby to historia, sztuki walki, poszukiwania genealogiczne oraz dobra książka.
Mirosław Filiciak jest kulturoznawcą, pracuje w SWPS, gdzie kieruje Katedrą Medioznawstwa oraz Centrum Badań nad Kulturą Popularną. Zajmuje się wpływem mediów cyfrowych na praktyki kulturowe. Współautor projektu „Kultura 2.0” i bloga o tym samym tytule. Wspólnie z Alkiem Tarkowskim publikują też w “Dwutygodniku” http://kultura20.blog.polityka.pl

- Koncert / impreza oparta na idei remiksowania muzyki i treści
Odbył się koncert DJ-ski prowadzony przez Pawła Janickiego.

Publikacja upowszechniająca

Po zakończeniu warsztatów powstała publikacja upowszechniająca model digitalizacji lokalnego dziedzictwa w formie podręcznika z przykładami multimedialnymi. Podręcznik oraz materiały dostępne
są stronie www projektu oraz w formie papierowej z płytą.

Podsumowanie Obozu Kultury 2.0

Podczas MediaLabu Chrzelice powstało wiele linijek kodu, instalacji, urządzeń, zebrano wiele skanów i przygotowano kilka map. Miały miejsce cztery zaimprowizowane koncerty z imponującą oprawą wizualną, powstał mural. Dokonało się też coś więcej: nastąpił przepływ wiedzy i doświadczeń, nawiązane zostały kontakty, ale przede wszystkim uwolniła się energia twórcza. Spotkanie w Chrzelicach pokazało, jaki potencjał drzemie w połączeniu ludzi i prostych wydawałoby się technologii, ale też jak inspirującym doświadczeniem może być napisanie pierwszego w życiu programu, zlutowanie urządzenia elektronicznego czy wykonanie amatorskich zdjęć lotniczych. Udowodniło też, że dużo zapału i odrobina wsparcia wystarczy, abyśmy z konsumentów stali się też twórcami i innowatorami. A to dopiero początek – już w kilka tygodni po zakończeniu obozu, zaczęły z niego “pączkować” kolejne inicjatywy. Choć więc pierwszy MediaLab jest za nami, rozwój medialabowych idei dopiero się zaczyna.

Uczestnicy obozu brali udział m.in. w imprezie „Wejdź na poziom 2.0”- interaktywnej wystawie w ramach konferencji “Kultura 2.0 – kultura odnawialna” zorganizowanej przez Narodowy Instytut Audiowizualny.

Partnerami projektu byli:

• Stowarzyszenie Odnowy Wsi Chrzelice,
• Ośrodek Karta,
• Gmina Biała,
• Creative Commons Polska,
• Narodowy Instytut Audiowizualny
• Centrum Edukacji i Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Opolu przy Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo,
• Społeczna Pracownia Digitalizacji przy Bibliotece Śląskiej w Katowicach

Kilka słów o promocji i informacji:

Informacje o wydarzeniu ukazały się:
1. na stronach www:

• Ototrend,
• Wprost,
• Ośrodka Karta,
• Dwutygodnik (strona kultury),
• Kitchen Budapeszt.
• Kultura20.blog.polityka.pl,
• Creativecommons.pl
• Media Plankton,
• Kadra Kultury,

i wielu innych.

2. w prasie:
Tygodnik Prudnicki

Została stworzona bogata dokumentacja video i jest ogólnie dostępna na serwisie Vimeo na koncie obozu oraz koncie fundacji Ortus.

Powstał reportaż, nagrania 4 wykładów, 3 koncertów, wywiady z uczestnikami i prowadzącymi, wszystko zostało dołączone do publikacji w formie dwóch płyt DVD materiały te są wartością dodaną bo powstały bezkosztowo.

Relacje z obozu znalazły się na dziesiątkach stron internetowych i portali były artykuły prasie lokalnej i ogólnopolskiej np.
http://www.dwutygodnik.com/artykul/1465-medialab-chrzelice–oboz-kultury-20.html
http://www.edukatormedialny.pl/2010/08/medialab-chrzelice-2010.html
http://mediaplankton.com/biala-moszna-sound-system-medialab-chrzelice/
http://pl.wikinews.org/wiki/Opolskie:_Medialab_Chrzelice_%E2%80%93_Ob%C3%B3z_Kultury_2.0
http://indeks73.pl/pl_,aktualnosci,_,20,_,805.php
http://www.labforculture.org/pl/content/view/detail/69327